Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

Μάρτης η Κρόκη ?



Mάρτης λέγεται το βραχιολάκι που το έθιμο θέλει να κατασκευάζεται την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου και να φοριέται την 1η ημέρα του Μαρτίου.
Είναι έθιμο διαδεδομένο σε όλα τα Βαλκάνια, με μικρές παραλλαγές. Απλή κατασκευή από στριμμένη κόκκινη και λευκή κλωστή, λειτουργούσε στην συνείδηση του λαού σαν φυλαχτό με αποτροπαϊκό και ελκτικό χαρακτήρα συγχρόνως.

Το δεξί χεράκι των παιδιών κυρίως, στολιζόταν με τον Μάρτη, καθώς πίστευαν οτι προστάτευε το πρόσωπό τους να μην μαυρίσει από τον αυξανόμενα δυνατό ήλιο. Το λευκό και ρόδινο χρώμα στα πρόσωπα των παιδιών αφ΄ενός μεν δήλωνε υγεία, την ευημερία της οικογένειας και αφ΄ετέρου αποτελούσε την ορατή απόδειξη οτι το παιδί δεν είναι αλλόθρησκος ή τσιγγάνος.

Στα Βαλκάνια συχνά δενόταν στο πόδι.

Η λαική αντίληψη έδινε στο ασπροκόκκινο στολίδι ιδιότητες προστασίας από τον ήλιο, αλλά και από το σκοτάδι του χειμώνα που μπορεί ακόμα κάπου να ελλοχεύει. Παράλληλα ήταν φυλαχτό έλξης υγείας και ευημερίας, ανθοφορίας και καρποφορίας.




Το  φυλαχτό αυτό, από φυτικά βαμμένες κλωστές, θεωρείται ιερό, όπως κάθε φυλαχτό και δεν πρέπει να χαθεί ή να πεταχτεί.

Με σεβασμό, στο τέλος του Μάρτη, θα κρεμαστεί σε ανθισμένο ή έστω μπουμπουκιασμένο καρποφόρο δένδρο, έτσι ώστε να ευλογήσει το δένδρο με καρπούς και μετά να το πάρουν τα χελιδόνια που κτίζουν τις φωλιές τους εκείνη την εποχή.΄Αλλη εκδοχή προτείνει να καίγεται στο Αναστάσιμο Φως.

Η λαϊκή αυτή τελετουργία που συνηθιζόταν ήδη στους Βυζαντινούς χρόνους, απορρίπτεται από την Εκκλησία ως ειδωλολατρική. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος τον 5ο μ.χ. αιώνα, επικρίνει τις μητέρες που εμπιστεύονται την ασφάλεια των παιδιών τους στο βραχιολάκι και όχι στον σταυρό.


Υπάρχει η άποψη ότι ο Μάρτης προέρχεται από τα Ελευσίνια Μυστήρια. 
Οι Μύστες φορούσαν στεφάνι από κλαδιά μυρτιάς και κορδέλλες κόκκινου χρώματος στο μέτωπο ενώ κρατούσαν δέσμη από κλαριά μυρτιάς δεμένα με ασπροκόκκινο νήμα για εξαγνισμό και προστασία.
Η κρόκη με την οποία συνδέεται το Μαρτιάτικο βραχιολάκι, ήταν μία χοντροπλεγμένη μάλλινη κλωστή κίτρινου χρώματος, με την οποίαν έδεναν το δεξί πόδι και το αριστερό χέρι κάθε μύστη.
Η πράξη που κροκούν τους μύστες γινόταν πριν οι μύστες περάσουν την γέφυρα του Ελευσινιακού Κηφισσού και συμβούν οι γεφυρισμοί. Οι γεφυρισμοί ήταν μία δύσκολη ψυχική δοκιμασία που έπρεπε να περάσει ο μύστης καθώς, άνθρωποι με καλυμμένα τα πρόσωπα εκτόξευαν χονδροειδή και προσβλητικά σχόλια, κατηγορίες και ύβρεις για τον κάθε μύστη προσωπικά. Ο μύστης δεν επιτρεπόταν να απαντήσει, να δικαιολογηθεί ή με οποιονδήποτε τρόπο να αντιμετωπίσει την επίθεση. Η κρόκη ήταν το φυλαχτό του στην διαδικασία αυτή της υπέρβασης του εγώ, πριν την μεγάλη μύηση.

Τα βραχιολάκια - φυλαχτά συνηθίζονται σε πολλούς λαούς σαν ένα συμβολικό δέσιμο, μια συνειρμική σύνδεση, με λεπτοφυείς ποιότητες που υπάρχουν στον μη ορατό κόσμο και συνειδητά ή ενστικτωδώς, ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται.

Το λευκό χρώμα, διαχρονικό σύμβολο της αγνότητας της Ψυχής, της διαύγειας και της καθαρότητας του Πνεύματος, συνδέεται με τον Ουρανό Πατέρα. Το κόκκινο χρώμα είναι σύμβολο της πύρινης δύναμης της Ζωής. Το αίμα και η φωτιά, δυνάμεις της ζωής έχουν κόκκινο χρώμα το οποίο σε αρχαίους πολιτισμούς συνδεόταν με την Γη Μητέρα.

Το λευκό και το κόκκινο νήμα πλέκονται και συμβολίζουν την σύνδεση των δύο Κόσμων ενώ συγχρόνως αποτελούν προσευχή - επίκληση σύνδεσης με τις Ουράνιες και Γήϊνες δυνάμεις.

Το αλεξίκακο βραχιολάκι διδάσκει έμμεσα ότι η ασφάλεια, η ακεραιότητα, η ευημερία και η ευζωία είναι αποτέλεσμα της αρμονικής σύνδεσης της Γης και του Ουρανού, της ύλης και του πνεύματος, του yin και του yang, του σώματος και του νου.
Όλη η Ζωή άλλωστε, έγκειται στην αρμονική συνύπαρξή τους.



© Ορσαλία Ψαρίδη

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μόνον με αναφορά στην πηγή